Uitleg & techniek

Galileo GLONASS en GPS: wat is het verschil?

GPS is maar één van de satellietsystemen boven je hoofd. Zo verschillen GPS, Galileo, GLONASS en BeiDou, en zo profiteer je ervan.

7 min lezen

Navigatiesatelliet in een baan om de aarde met de Middellandse Zee en Europa op de achtergrond
Boven je hoofd draaien satellieten van GPS, Galileo, GLONASS en BeiDou tegelijk.

Galileo GLONASS en GPS hoor je vaak in één adem, maar het zijn drie verschillende satellietsystemen van drie verschillende machtsblokken. Je telefoon, sporthorloge of navigatiesysteem gebruikt ze meestal tegelijk. In dit artikel lees je wat het verschil is tussen GPS, Galileo, GLONASS en BeiDou, en waarom het voor jouw plaatsbepaling uitmaakt hoeveel systemen je apparaat ondersteunt.

In het kort

  • GPS is het Amerikaanse systeem; Galileo (EU), GLONASS (Rusland) en BeiDou (China) zijn gelijkwaardige alternatieven.
  • Elk systeem haalt los een paar meter nauwkeurigheid onder open hemel.
  • De winst zit in combineren: meer satellieten geeft snellere en stabielere posities.
  • Multiband (L1 + L5) helpt vooral tussen hoge gebouwen en in bergen.

GPS is eigenlijk de naam van één systeem

In het dagelijks spraakgebruik is “GPS” een verzamelnaam geworden voor alles wat je locatie bepaalt. Strikt genomen is GPS (Global Positioning System) alleen het Amerikaanse systeem. De technisch juiste overkoepelende term is GNSS: Global Navigation Satellite System.

Alle GNSS-systemen werken volgens hetzelfde principe. Satellieten zenden continu een signaal uit met een zeer nauwkeurige tijd en hun eigen positie. Je ontvanger meet hoe lang elk signaal onderweg was en rekent daarmee de afstand tot minstens vier satellieten uit. Daaruit volgt je positie. Wil je dat stap voor stap begrijpen, lees dan de uitleg over hoe GPS werkt.

De vier wereldwijde systemen op een rij

Er zijn op dit moment vier systemen die de hele aarde dekken. Ze verschillen in eigenaar, leeftijd, aantal satellieten en de hoogte van hun banen.

GPS (Verenigde Staten)

GPS is het oudste en bekendste systeem. Het is ontwikkeld door het Amerikaanse leger en wordt nog steeds door de Amerikaanse krijgsmacht beheerd. Sinds 1995 is het volledig operationeel. Er draaien ruim dertig satellieten op zo’n 20.200 kilometer hoogte. Tot 2000 werd het civiele signaal bewust minder nauwkeurig gemaakt; die beperking is sindsdien uitgeschakeld.

GLONASS (Rusland)

GLONASS is het Russische antwoord op GPS en draait sinds de jaren negentig. Na een periode van verval in die jaren is het systeem rond 2011 weer volledig op sterkte gebracht. De satellieten vliegen iets lager dan die van GPS en in banen met een grotere hellingshoek. Daardoor staan ze op noordelijke breedtegraden, zoals in Scandinavië, relatief hoog aan de hemel. Voor ontvangers in Europa is GLONASS vooral een nuttige aanvulling.

Galileo (Europese Unie)

Galileo is het Europese systeem en het enige dat onder civiel beheer valt. De eerste diensten gingen eind 2016 live en sindsdien is het netwerk uitgebreid tot rond de 28 operationele satellieten. Ze vliegen het hoogst van de vier, op ruim 23.000 kilometer. Galileo staat bekend om zijn nauwkeurige atoomklokken en moderne signalen.

BeiDou (China)

BeiDou is het Chinese systeem en dekt sinds 2020 de hele wereld. Het heeft het grootste aantal satellieten, deels in hoge banen boven Azië. Daardoor is BeiDou in die regio het sterkst, maar ook in Nederland zie je vaak meerdere BeiDou-satellieten tegelijk.

Grote schotelantenne van een grondstation tegen een blauwe avondlucht
Grondstations bewaken de satellieten en sturen correcties voor baan en klok door.

Galileo GLONASS en GPS vergeleken

Voor een gewone gebruiker is het verschil tussen de systemen kleiner dan je zou denken. Elk systeem levert op zichzelf een positie met een nauwkeurigheid van een paar meter onder open hemel. De verschillen zitten in de details.

SysteemBeheerderWereldwijd sindsBaanhoogte (ca.)Sterk punt
GPSVS (militair)199520.200 kmOudst, overal ondersteund
GLONASSRusland1995, hersteld rond 201119.100 kmGoede dekking op hoge breedtegraden
GalileoEuropese Unie (civiel)2016 (eerste diensten)23.200 kmModerne signalen, gratis hoge-nauwkeurigheidsdienst
BeiDouChina202021.500 km en hogerVeel satellieten, sterk boven Azië

Galileo heeft een paar troeven. De Europese Unie biedt sinds 2023 een gratis High Accuracy Service aan, die met een geschikte ontvanger een nauwkeurigheid van ongeveer twintig centimeter haalt. Daarnaast heeft Galileo een zoek- en reddingsfunctie: noodbakens kunnen via de satellieten een bevestiging terugkrijgen dat hun noodsignaal is ontvangen. Voor de meeste consumentenapparaten is die hoge-nauwkeurigheidsdienst nog niet beschikbaar; die zit vooral in professionele ontvangers.

GLONASS is iets minder nauwkeurig dan de andere drie, maar blijft waardevol als extra bron. Hoe meer satellieten je ontvanger ziet, hoe beter hij slechte signalen kan negeren.

Waarom meerdere systemen tegelijk beter werken

De grootste winst zit niet in het kiezen van het “beste” systeem, maar in het combineren ervan. Een ontvanger die GPS, Galileo, GLONASS en BeiDou tegelijk gebruikt, ziet al snel twintig tot dertig satellieten in plaats van acht tot twaalf. Dat heeft drie voordelen.

  • Sneller een positie: met meer satellieten in zicht vindt je apparaat sneller een eerste fix, vooral na een koude start.
  • Betere ontvangst tussen gebouwen en bomen: in een stad of dicht bos blokkeren obstakels een deel van de hemel. Met meer satellieten blijven er genoeg over.
  • Stabielere route: je track op een GPS-horloge springt minder heen en weer, omdat afwijkende metingen makkelijker herkend worden.

Daar staat tegenover dat meer systemen tegelijk ontvangen iets meer stroom kost. Sporthorloges laten je daarom vaak kiezen tussen alleen GPS, GPS met een tweede systeem, of alle systemen.

Wat is dual-frequency en heb je het nodig?

Naast het aantal systemen speelt het aantal frequenties een rol. Oudere ontvangers gebruiken per systeem één frequentieband, zoals L1 bij GPS en E1 bij Galileo. Nieuwere chips ontvangen ook een tweede band: L5 bij GPS en E5a bij Galileo. Dit heet dual-frequency of multiband.

Met twee frequenties kan de ontvanger vertraging door de ionosfeer beter corrigeren. Belangrijker voor jou: hij herkent signalen die eerst tegen een gebouw of rotswand weerkaatsen. Juist die weerkaatsingen zorgen voor de bekende zigzaglijnen in je hardlooproute tussen hoge gebouwen.

Loop of fiets je veel in de stad, in diepe dalen of onder dichte bomen, dan merk je het verschil duidelijk. Op een open polderweg is één frequentie meestal ruim voldoende. Ook bij hoogtemeting helpt een betere satellietpositie, al blijft een barometer daar vaak nauwkeuriger; omdat die luchtdruk meet in plaats van satellietsignalen.

Tip: zet op je sporthorloge alleen multiband aan voor routes waar het echt uitmaakt, zoals een stadsloop of bergtocht. Op vertrouwde, open routes spaar je met een zuiniger stand flink wat accu.

Welke systemen ondersteunt jouw apparaat?

Vrijwel alle smartphones van de afgelopen jaren ontvangen GPS, Galileo, GLONASS en BeiDou. Bij goedkopere modellen ontbreekt soms de tweede frequentieband. In de specificaties zie je dat terug als “dual-band GNSS” of als een lijst met banden zoals L1 en L5.

Bij sporthorloges, fietscomputers en handheld GPS-apparaten verschilt het meer. Instapmodellen ondersteunen vaak GPS plus één of twee andere systemen. Duurdere modellen hebben alle vier en soms multiband. Kijk bij het vergelijken naar deze punten:

  • welke satellietsystemen in de specificaties staan;
  • of er multiband of dual-frequency wordt genoemd;
  • wat de opgegeven accuduur is per GNSS-stand, want die verschilt per instelling sterk;
  • of je de systemen zelf kunt kiezen in het menu.

Voor een handheld die je in bos en bergen gebruikt, is brede ondersteuning extra nuttig. Meer daarover lees je op de pagina over wandel-GPS.

Kun je zelf kiezen welk systeem je telefoon gebruikt?

Op een telefoon kies je dat meestal niet. Het besturingssysteem bepaalt zelf welke signalen het gebruikt en combineert die met wifi en mobiele masten voor een snelle schatting. Wil je toch zien wat er gebeurt, dan zijn er Android-apps die per satelliet laten zien tot welk systeem hij hoort en hoe sterk het signaal is. Op een iPhone is die informatie niet zo direct in te zien.

Op sporthorloges en outdoorapparaten kun je wel vaak schakelen. De standaardinstelling is meestal een goede balans tussen nauwkeurigheid en accuduur. Pas hem alleen aan als je merkt dat je routes onrustig zijn of als je de accu langer wilt laten meegaan.

Let op: geen enkel satellietsysteem werkt binnen, in tunnels of diep in parkeergarages. Meer systemen helpen alleen als er nog een stuk open hemel is.

Regionale systemen: QZSS en NavIC

Naast de vier wereldwijde systemen bestaan er twee regionale. QZSS is een Japans systeem dat GPS aanvult boven Japan en de omliggende regio. NavIC is het Indiase systeem dat India en een gebied daaromheen dekt. In Nederland heb je er niets aan, maar je ziet ze soms in de specificaties van telefoons en horloges staan. Op reis in Azië kunnen ze je ontvangst wel net wat verbeteren.

Wat betekent dit voor jouw keuze?

Voor dagelijks gebruik in Nederland hoef je je weinig zorgen te maken: elke moderne telefoon en de meeste horloges combineren meerdere systemen automatisch. Het verschil tussen GPS, Galileo en GLONASS los van elkaar is voor jou als gebruiker klein. Het samenspel maakt het verschil.

Ga je een apparaat kopen voor sport of outdoor, let dan vooral op ondersteuning voor meerdere systemen en eventueel multiband. Dat levert in lastige omgevingen de grootste winst op. Twijfel je nog welk type apparaat bij je past, gebruik dan de keuzehulp voor GPS-apparaten.

Veelgestelde vragen over Galileo GLONASS

Is Galileo gratis te gebruiken?

Ja. Het open signaal van Galileo is voor iedereen gratis, net als dat van GPS. Ook de High Accuracy Service is gratis, maar daarvoor heb je een ontvanger nodig die deze correcties kan verwerken.

Kan Rusland GLONASS uitzetten voor gebruikers in Europa?

Een beheerder kan in theorie signalen verstoren of aanpassen. Juist daarom gebruiken moderne apparaten meerdere systemen tegelijk. Valt er één weg, dan rekent je ontvanger gewoon verder met de andere systemen.

Werkt Galileo op een oudere telefoon?

Telefoons van ongeveer voor 2017 ondersteunen Galileo vaak nog niet. Ze gebruiken dan alleen GPS en meestal GLONASS. Dat werkt nog steeds prima, maar in de stad kan de positie iets minder stabiel zijn.

Verbruikt het ontvangen van meer satellietsystemen veel extra accu?

Op een telefoon merk je er weinig van, omdat het scherm en de mobiele verbinding veel meer stroom gebruiken. Op een sporthorloge is het verschil wel zichtbaar: de stand met alle systemen en multiband kan de accuduur flink verkorten.

Wat is A-GPS?

A-GPS staat voor assisted GPS. Je toestel haalt via internet alvast gegevens op over de stand van de satellieten. Daardoor vindt het veel sneller een eerste positie dan wanneer het die informatie uit de satellietsignalen zelf moet halen.

Lees ook